جهش ژنی و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع 2
بر اساس یافته های اخیر یک نوع جهش نادر ژنتیکی از ابتلا افراد به دیابت نوع 2 جلوگیری می کند حتی اگر این افراد چاق باشند. این جهش بروی ژنی تأثیر دارد که در جذب روییا زینک(Zn) به داخل سلولهای بتا دخالت دارد. هنگامیکه این ژن از کار می افتد بروی ترشح و پاک شدن انسولین از خون تأثیر می گذارد. میزان انسولین موجود در خون به دو فاکتور بستگی دارد:مقدار ترشح انسولین و میزان کلیرانس انسولین. بدن شما می تواند مقدار زیادی انسولین ترشح کند اما اگر در اولین گذر خون از کبد مقدار زیادی از انسولین حذف شود مقدار انسولین خونتان از آنچه انتظار دارید، کمتر خواهد شد.
گذر اول خون یا first passبه عبور مستقیم جریان خون از سلولهای بتا از طریق رگ پرتال به کبد اشاره دارد. از آنجائیکه کبد مقادیر زیادی انسولین را از خون می زداید درافرادی که انسولین تزریق نمی کنند مقدار انسولین درکبد به اندازه ی کافی بالا هست که بتواند گلوکونئوجنز را در کبد متوقف کند اما مقدار انسولین در بافت های محیطی آنچنان بالا نیست که ماهیچه ها بتوانند تمام گلوکز را از خون جذب کنند و فرد دچار ضعف شود.این وضعیت فیزیولوژیکی به هموستازی قند در خون افراد سالم کمک میکند.
یکی از مشکلات درتزریق انسولین این است که وضعیت فیزیولوژیکی فوق با تزریق انسولین تقلید نمی شود، به جای آن هنگامیکه انسولین تزریق می گردد، مقدار انسولین در ماهیچه ها بالاتر از مقدار انسولین درکبد بوده و در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، کبد همچنان به ساختن و ترشح مقادیر زیادی گلوکز ادامه می دهد.
محققینی که تأثیر این ژن را بر خطر ابتلا به دیابت یافتند، امیدوارند دارویی طراحی گردد که بتواند از عملکرد این ژن جلوگیری کند. دانشمندان با آزمایش افراد دارای ژن معیوب دریافتند که خطر ابتلا به دیابت در آنها افزایش نیافته است. سایر پارامترهای فیزیولوژیکی این افراد نیز تحت تأثیر قرار نگرفته است و این ژن تنها بر روی خطر ابتلا به دیابت تاثیر دارد همچنین این جهش تأثیری بر وزن افراد ندارد. در همین اثنا، ژن نادر دیگری که سبب کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 می شود، شناسایی گردید. جالب توجه اینکه در حالیکه جهش در این ژن خطر ابتلا به دیابت را کاهش می دهد سبب افزایش قد و نمایه ی توده ی بدنی این افراد می گردد. بنابراین در هر دو مورد جهش این ژنها خطر ابتلا به دیابت کاهش یافته اما وزن تحت تاثیر قرار نمی گیرد. البته ژن اخیر مولکولی را کد می کند که در بسیاری از بافت ها فعالیت دارد و بنابراین نمی تواند بعنوان یک هدف مناسب دارویی مطرح شود.
درباره ی جهش در ژن اول، نکته ی قابل توجه این است که چنین جهشی در موشها سبب افزایش خطر ابتلا به دیابت می شد بر اساس مقاله منتشر شده توسط دکتر Altshuler، جهش در این ژن نتایج متضادی در انسان و موش دارد. اما یکی از منتقدین مقاله معتقد است این موضوع با آنچه تاکنون در مطالعه بروی موشها مشاهده کرده ایم تناقص دارد و احتمالاً ناصحیح است. بعد از این دانشمندان با ارائه مدارک بیشتر یک مقاله بازنگری شده را در این مورد در مجله ی Nature Geneticsمنتشر کردند. در این مقاله دانشمندان اظهار داشتند که آنها از چگونگی تأثیر روی (Zn)بر ترشح و کلیرنس انسولین اطمینان کامل ندارند البته تئوریهای پیچیده ای درمورد نحوه ی عملکرد Znبر ترشح و کلیرنس انسولین ارائه شده است که می توانید برای اطلاع از آن به مقاله ی اصلی مراجعه کنید .
اما در این تحقیق مشخص گردید آنچه درموشها مشاهده می شود غالباً نمی تواند به همان صورت در انسان ترجمه و تعبیر شود.مطالعات حیوانی (برای مثال بروی موشها) به دانشمندان در بدست آوردن ایده های خوب درباره ی آنچه باید در انسان مورد مطالعه قرار گیرد، کمک می کند اما با مطالعه بروی موشها نمی توان چیزی را درباره ی انسان ثابت کرد.
طراحی وساخت داروها فرآیند زمان بری است و بکندی انجام می شود بنابراین ممکن است سالها پس ازکشف ژن بطول بیانجامد. بهر حال نهایتاً منجر به کشف دارویی جدید خواهد شد که تأثیرات جانبی کمتری نسبت به داروهای فعلی دارد، پس هر قدمی به سمت این هدف امیدوار کننده است. البته شاید انتهای این تحقیقات به نتیجه ی مطلوب نرسد بهرحال این چیزی است که زمان آنرا مشخص می سازد .
منبع :www.healthcentral.com
سرپرست مترجمین: ماندانا فرخی نیا